“`html

Trump ve Netanyahu’dan Gazze İçin Yeni Barış Planı: Canlı İzlenimler

Tüm dünya, önceki akşam ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Gazze’deki barış sürecini masaya yatırdığı Oval Ofis buluşmasını dikkatlice takip etti. Yaklaşık üç saat süren müzakerelerin ardından Netanyahu’nun 20 maddeden oluşan barış planını kabul ettiğini açıklayan Trump, “Top şimdi Hamas’ta” dedi. Trump, bu anlaşmanın “Ortadoğu’ya kalıcı barış getireceğini” iddia etse de, Netanyahu’nun taleplerine göre bazı kritik değişikliklerin yapıldığı ve planın bazı bölümlerinin belirsizliğini koruduğu kaydedildi. O halde, Gazze’de gündeme gelen son plan aslında neleri kapsıyor?

– Savaşın Sonu Nasıl Gelecek?

Beyaz Saray tarafından kamuoyuna açıklanan anlaşma metnine göre, “her iki tarafın da anlaşmayı onaylaması durumunda” Gazze’deki çatışmalar derhal sona erecek. Savaşın durmasının hemen ardından, İsrail ordusu mevcut pozisyonlarından belirlenen hat boyunca geri çekilmeye başlayacak. Aynı zamanda, ölü veya sağ rehinelerin tamamının salıverilmesi işlemlerinin başlayacağı ve bununla birlikte İsrail’in Filistinli tutukluları serbest bırakacağı bilgisi verildi. Bu süreçte, tüm askeri operasyonların durdurulması ve cephe hattının dondurulması karara bağlandı. Anlaşmanın kabul edilmesinin ardından geçecek 72 saat içinde tüm rehinelerin serbest bırakılması hedeflenirken, İsrail de 250 Filistinlinin yanı sıra, 7 Ekim sonrası gözaltına alınan 1700 Gazzeli ve 15 Gazzeli’nin naaşlarını iade edeceğini taahhüt etti.

– İsrail Gazze’den Çekilecek mi?

Anlaşma metninde İsrail ordusunun Gazze Şeridi’nden tamamen çekilmesi konusunda oldukça belirsiz ifadeler bulunmaktadır. Üçüncü maddede İsrail’in “aşamalı tam geri çekilmesi” öngörülse de, 16. madde bu konuda inisiyatifi İsrail’e bıraktığı gözlemleniyor. Burada, “İsrail’in Gazze’yi işgal etmeyeceği” belirtilmişken, bölgede bir “güvenlik çemberinde” varlık göstereceği ifade ediliyor. Gazze’den çekilme durumu, “bölgenin terör tehdidinden arındırılması” şartına dayandırılırken, çekilme takvimi hakkında net bir bilgi verilmemektedir.

– Gazze’yi Trump mı Yönetecek?

Anlaşma metni, bölgedeki işleyişi denetleyecek “teknokratik ve apolitik bir Filistin komitesinin geçiş yönetimini” öngörüyor. Bu komitenin Gazze halkı için belediye hizmetleri ve kamu hizmetlerinin günlük işleyişinden sorumlu olması planlanıyor. Ancak komitenin nasıl kurulacağı ya da üyelerinin kimler tarafından seçileceği hakkında yeterli bilgi sunulmamaktadır. Filistin komitesi, ABD Başkanı Donald Trump’ın başkanlık edeceği barış kurulunun denetimi altında olacak. Bu kurulda İngiltere Başbakanı Tony Blair ile başka devlet başkanları da yer alacak. Anlaşmaya göre bu kurul, “Gazze’nin yeniden inşası için çerçevenin belirlenmesi ve fonların yönetimi” gibi görevler üstlenecek. Ancak bu iki yapı arasındaki ilişki ve günlük kararların nasıl alınacağı konusunda belirsizlik devam ediyor.

– Ramallah’ın Rolü Nedir?

13. madde, “Hamas’ın ve Gazze’deki diğer silahlı grupların savaş sonrası bölgede yönetim hakkına sahip olmayacağını” açıkça belirtmektedir. 9. madde ise Ramallah merkezli Filistin Yönetimi’nin, “reform programını tamamlamasının ardından” Gazze’yi devralacağı ifadesini içeriyor. Ancak FY’nin Gazze’ye hakim olabilmesi için hangi kriterleri karşılaması gerektiği ve bu sürecin kim tarafından onaylanacağı belirsizliğini koruyor.

– Uluslararası Güçlerin Rolü Nedir?

Anlaşmanın 15. maddesi, savaşın sona ermesinin hemen ardından, “ABD’nin Arap ülkeleri ve diğer uluslararası ortaklarla birlikte Gazze’ye hemen konuşlandırılacak bir Uluslararası İstikrar Gücü oluşturulmasını” hedefliyor. Ancak bu gücün hangi ülkelerden oluşacağı, hangi yetkilere sahip olacağı ve hangi kurallar altında hareket edeceği gibi konular netlik kazanmış değil. Ayrıca, olası sıcak noktalarda Hamas ile karşı karşıya gelip gelemeyeceği ya da İsrail ordusuna karşılık verip veremeyeceği gibi sorular cevap bulmuyor. Bununla birlikte, uluslararası güçlerin Gazze Şeridi’nde uzun vadeli güvenlik için Filistin polis güçlerini eğitme faaliyetlerinde bulunacağı bilgisi de yer almakta ve bu süreçte Ürdün ve Mısır ile istişare yapılacağı belirtiliyor.

– Filistinlilerin Geleceği Ne Olacak?

Savaş sona ermiş olsa bile, yerinden edilmiş 2 milyon Gazzeli için mevcut koşulların iyileştirilmesi ve gelecekteki durumlarının belirlenmesi, en acil ve öncelikli meselelerden biri olmayı sürdürüyor. Anlaşmanın 7. maddesinde, “anlaşmanın kabul edilmesi ile birlikte tam kapsamlı yardımların derhal Gazze’ye ulaştırılacağı” ve “altyapı onarımı, hastane ve fırınların yeniden hizmete girmesi” için gerekli ekipmanların gönderileceği taahhüt ediliyor. Yardımların dağıtılmasında Birleşmiş Milletler ve Kızılay gibi uluslararası kuruluşlarla işbirliği yapılması öngörülüyor. Ayrıca 12. madde de “kimsenin Gazze’den çıkmaya zorlanmayacağı, isteyenlerin bunu serbestçe yapabileceği ve geri dönme haklarının korunacağı” ifadesini taşıyor.

– Filistin Devleti Kurulacak mı?

Bağımsız bir Filistin devletinin kurulmasına yönelik iki devletli çözüm ise anlaşmanın son iki maddesinde belirsiz bir dille ele alınıyor. Son maddede “ABD’nin, İsrail ve Filistinliler arasında birlikte yaşamanın ufkunu belirleyecek diyaloğu başlatacağı” kaydediliyor. Ancak bu metinde, Filistin devletinin kuruluşu değil, bu konuda bir diyalog başlatılması gerektiği vurgulanmakta. Filistin devletini bir hak değil, sadece “Filistinlilerin isteği” olarak tanımlayan metin, bu yöndeki diyaloğun başlamasını ise “Gazze’nin kalkınması ve Filistin Yönetimi’nin reform programını tamamlaması” gibi belirsiz şartlara bağlamaktadır.

– Netanyahu’nun Değişiklikleri Nedir?

ABD Başkanı Trump, İsrail’in anlaşmayı kabul ettiğini bildirdiğinde, geçen hafta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda gerçekleştirilen Müslüman liderler toplantısına atıfta bulunarak, bölge ülkelerinin de planı desteklediğini belirtti. Ancak, Trump’ın sunduğu 21 maddelik plan ile Netanyahu’nun onayladığı 20 maddelik metin arasında bazı önemli farklılıkların bulunduğu bildiriliyor. İlk önemli değişiklik, Hamas’ın silahsızlandırılmasına dair ifadelerdeki değişimdir. Eski metinde, “barışçıl yaşamayı taahhüt eden Hamas üyelerine af” teklif edilirken, yeni metin bu durumu Hamas üyelerinin silah bırakmasına bağlamaktadır. Diğer bir değişiklik ise, İsrail’in Gazze’den çekilme koşullarının ifadesindeki değişikliklerdir. Önceki belgede, İsrail’in “işgal altındaki Gazze topraklarını kademeli olarak devretmesi” gerektiği belirtilirken, yeni metinde geri çekilmenin, “uluslararası güçler ve ABD arasında mutabık kalınan standartlar ve zaman çizelgelerine” bağlı olduğu aktarılmakta. Amerikan Axios haberi, bu değişikliklerin Müslüman ülkelerde rahatsızlık yarattığını ve Katar’ın ABD’den anlaşmanın detayları üzerinde yeniden müzakere etmesini istediğini öne sürdü.

– Gazze Halkı Ne Düşünüyor?

Yıkımın tam ortasında, çadır kentlerde yaşam mücadelesi veren Gazzeliler, Trump’ın barış planına umutla değil, şüpheyle yaklaşıyor. Gazze’nin güneyinde, daha önce defalarca saldırıya uğramış olan “insani bölge” olarak ilan edilen El-Mevasi’de yaşayan bilgisayar programcısı İbrahim Cudeh, AFP muhabirine verdiği demeçte, “Bu plan kesinlikle gerçekçi değil. ABD ve İsrail, Hamas’ın asla kabul etmeyeceğini bildiği şartlarda bu metni hazırladı” dedi. 52 yaşındaki Ebu Mazen Nassar ise, “Bu tamamen bir manipülasyon. Tüm esirlerin serbest bırakılması talep ediliyor, ama savaşın sona ermesiyle ilgili resmi bir garanti yok” şeklinde görüş belirtti. Bu arada, İsrail’in son saldırılarında, aralarında hamile bir kadın, bir çocuk ve bir gazetecinin de bulunduğu 58 Filistinli yaşamını yitirdi.

“`